Theory — English có bao nhiêu nguyên âm?
English có 20 âm nguyên âm (khác hoàn toàn với 6 nguyên âm tiếng Việt a/ă/â/o/ô/ơ/e/ê/u/ư/i/y).
Chia thành 3 nhóm:
- 7 nguyên âm ngắn (short vowels): /ɪ e æ ʌ ɒ ʊ ə/
- 5 nguyên âm dài (long vowels): /iː ɜː ɑː ɔː uː/ — có dấu
ːcho biết dài - 8 diphthong (nguyên âm đôi): /eɪ aɪ ɔɪ əʊ aʊ ɪə eə ʊə/ — 2 âm gộp
Bài này tập trung nhóm 1 + 2 (12 nguyên âm cơ bản). Diphthong ở bài pron-06.
Click 🔊 / 🎤 / 🌐 trên mỗi từ để luyện.
Nhóm nguyên âm NGẮN (short vowels)
/ɪ/ — âm i ngắn
Hình miệng: miệng thư giãn, môi hơi hé, lưỡi ở giữa cao và trước.
- “sit” /sɪt/, “pin” /pɪn/, “big” /bɪɡ/
- “chip” /tʃɪp/, “kid” /kɪd/, “live” (v.) /lɪv/
/e/ — âm e (miệng mở hơn ɪ)
Hình miệng: miệng mở vừa, môi thẳng, lưỡi giữa và trước.
- “bed” /bed/, “pen” /pen/, “red” /red/
- “head” /hed/, “said” /sed/, “any” /ˈen.i/
/æ/ — âm a ngắn (KHÔNG CÓ trong tiếng Việt)
Hình miệng: miệng mở RỘNG, môi kéo dài, lưỡi thấp và trước. Giống cười "a-ha!"
- “cat” /kæt/, “man” /mæn/, “bad” /bæd/
- “apple” /ˈæp.əl/, “happy” /ˈhæp.i/, “black” /blæk/
/ʌ/ — âm ơ ngắn (giống "ớ" tiếng Việt)
Hình miệng: miệng mở vừa, môi tròn nhẹ, lưỡi giữa.
- “cup” /kʌp/, “but” /bʌt/, “sun” /sʌn/
- “love” /lʌv/, “come” /kʌm/, “money” /ˈmʌn.i/
/ɒ/ — âm o ngắn (chỉ có ở UK)
Hình miệng: miệng mở rộng, môi tròn, lưỡi thấp và sau. (US thường đọc thành /ɑː/)
- “hot” /hɒt/, “stop” /stɒp/, “box” /bɒks/
- “want” /wɒnt/ (UK), “lot” /lɒt/, “got” /ɡɒt/
/ʊ/ — âm u ngắn
Hình miệng: môi tròn hẹp, lưỡi sau và cao (nhưng KHÔNG cao như /uː/).
- “put” /pʊt/, “book” /bʊk/, “good” /ɡʊd/
- “foot” /fʊt/, “could” /kʊd/, “woman” /ˈwʊm.ən/
/ə/ — schwa (âm ơ yếu, âm nguyên âm PHỔ BIẾN NHẤT trong English!)
Hình miệng: MIỆNG THƯ GIÃN HOÀN TOÀN, âm ngắn và yếu. Luôn ở âm tiết KHÔNG được nhấn.
- “about” /əˈbaʊt/ — âm đầu
- “banana” /bəˈnɑː.nə/ — cả âm đầu và âm cuối
- “teacher” /ˈtiː.tʃər/ — âm cuối
- “the” /ðə/ (khi không nhấn)
Nhóm nguyên âm DÀI (long vowels)
/iː/ — I dài
Hình miệng: miệng cười rộng, môi kéo ngang, lưỡi cao và trước, âm kéo dài.
- “see” /siː/, “tree” /triː/, “feet” /fiːt/
- “beach” /biːtʃ/, “read” /riːd/, “key” /kiː/
/ɜː/ — âm ơ dài (không có trong tiếng Việt)
Hình miệng: miệng mở vừa, môi thẳng, lưỡi ở giữa và giữa cao. Kéo dài.
- “bird” /bɜːd/, “word” /wɜːd/, “her” /hɜːr/
- “first” /fɜːst/, “nurse” /nɜːs/, “early” /ˈɜː.li/
/ɑː/ — âm a dài
Hình miệng: miệng mở RỘNG NHẤT, môi thẳng, lưỡi thấp và sau.
- “car” /kɑːr/, “father” /ˈfɑː.ðər/, “heart” /hɑːt/
- “park” /pɑːk/, “start” /stɑːt/, “class” /klɑːs/ (UK)
/ɔː/ — âm o dài
Hình miệng: môi tròn (như thổi sáo), lưỡi sau và giữa cao, kéo dài.
- “door” /dɔːr/, “more” /mɔːr/, “four” /fɔːr/
- “talk” /tɔːk/, “call” /kɔːl/, “caught” /kɔːt/
/uː/ — U dài
Hình miệng: môi RẤT TRÒN (như thổi ống), lưỡi cao và sau, kéo dài.
- “food” /fuːd/, “blue” /bluː/, “school” /skuːl/
- “true” /truː/, “who” /huː/, “shoe” /ʃuː/
🎯 Bảng minimal pairs — ĐẦY ĐỦ 5 cặp dài/ngắn
Ăn điểm Pronunciation IELTS phụ thuộc phân biệt được các cặp này:
Cặp 1 — /iː/ vs /ɪ/
| Long /iː/ | Short /ɪ/ |
|---|---|
| “sheep” /ʃiːp/ | “ship” /ʃɪp/ |
| “seat” /siːt/ | “sit” /sɪt/ |
| “leave” /liːv/ | “live” /lɪv/ |
| “beach” /biːtʃ/ | “bitch” /bɪtʃ/ |
| “feel” /fiːl/ | “fill” /fɪl/ |
Cặp 2 — /uː/ vs /ʊ/
| Long /uː/ | Short /ʊ/ |
|---|---|
| “pool” /puːl/ | “pull” /pʊl/ |
| “fool” /fuːl/ | “full” /fʊl/ |
| “food” /fuːd/ | “foot” /fʊt/ |
| “suit” /suːt/ | “soot” /sʊt/ |
| “Luke” /luːk/ | “look” /lʊk/ |
Cặp 3 — /ɑː/ vs /ʌ/
| Long /ɑː/ | Short /ʌ/ |
|---|---|
| “cart” /kɑːt/ | “cut” /kʌt/ |
| “heart” /hɑːt/ | “hut” /hʌt/ |
| “barn” /bɑːn/ | “bun” /bʌn/ |
| “calm” /kɑːm/ | “come” /kʌm/ |
| “card” /kɑːd/ | “cud” /kʌd/ |
Cặp 4 — /ɔː/ vs /ɒ/
| Long /ɔː/ | Short /ɒ/ (UK) |
|---|---|
| “caught” /kɔːt/ | “cot” /kɒt/ |
| “walk” /wɔːk/ | “wok” /wɒk/ |
| “port” /pɔːt/ | “pot” /pɒt/ |
| “sport” /spɔːt/ | “spot” /spɒt/ |
| “born” /bɔːn/ | “con” /kɒn/ |
Cặp 5 — /ɜː/ vs /ə/ (long vs schwa)
| Long /ɜː/ (nhấn) | Weak /ə/ (không nhấn) |
|---|---|
| “further” /ˈfɜː.ðə/ — âm 1 dài, âm 2 schwa | (cùng từ) |
| “working” /ˈwɜː.kɪŋ/ | “a working day” /ə ˈwɜː.kɪŋ deɪ/ — "a" là schwa |
| “early” /ˈɜː.li/ | “the early” /ðə ˈɜː.li/ — "the" là schwa |
🎨 Cheat sheet — Hình miệng theo nhóm
Miệng CƯỜI (kéo ngang): /iː/ /ɪ/ /e/ /æ/
Miệng THƯ GIÃN: /ə/ /ʌ/ /ɜː/
Miệng TRÒN NHỎ: /uː/ /ʊ/ /ɔː/
Miệng MỞ RỘNG: /ɑː/ /ɒ/ /æ/Mẹo tập trước gương: nhìn hình miệng → đúng chưa? Bắt đầu bằng /iː/ (cười) và /uː/ (thổi ống) — 2 âm dễ so sánh nhất.
5 câu luyện tổng hợp — click 🎤 chấm phát âm
- “The green sheep is sleeping deep in the field.” — luyện /iː/
- “Look at the cool blue pool.” — luyện /uː/ vs /ʊ/
- “My father parked his car in the dark park.” — luyện /ɑː/
- “I caught a small ball in the tall hall.” — luyện /ɔː/
- “The bird heard the third word early.” — luyện /ɜː/
Điểm cần nhớ
- 12 nguyên âm cơ bản = 7 ngắn + 5 dài (5 cặp minimal pairs)
- Schwa /ə/ là âm phổ biến nhất trong English — mọi âm tiết KHÔNG nhấn thường về /ə/
- /æ/ (cat) KHÔNG CÓ trong tiếng Việt — miệng cần MỞ RỘNG như cười to
- /ɜː/ (bird) KHÔNG CÓ trong tiếng Việt — miệng thư giãn, âm kéo dài
- Nguyên âm dài = ~200ms, ngắn = ~100ms. Kéo dài đúng chỗ là ăn điểm.
- Người Việt hay biến /iː/ /uː/ /ɑː/ /ɔː/ /ɜː/ thành ngắn → bị coi là sai
- Bài kế (pron-04) so sánh phiên âm quốc tế UK (RP) vs Mỹ (GenAm) — 2 chuẩn phổ biến nhất